Шүдээ авахуулахгүйгээр хадгалах боломжтой юу? Байгалийн шүд хадгалах эмчилгээний бүрэн гарын авлага

Та өөр эмнэлгээс “энэ шүдийг авахуулаад имплант хийлгэх хэрэгтэй” гэсэн зөвлөгөө авсан уу? Ийм үед сэтгэл санаа түгшиж, үнэхээр авахуулах шаардлагатай юу гэж эргэлзэх нь зүй ёсны хэрэг. Энэ нийтлэлд шүдээ хадгалах бүх боломжийг тайлбарлаж, хадгалах ба авахуулах шийдвэрийг хэрхэн гаргахыг ойлгуулна.

Байгалийн шүд хадгалах эмчилгээ гэж юу вэ?

Байгалийн шүд хадгалах эмчилгээ гэдэг нь гэмтсэн шүдийг авахуулахын оронд шүдний үлдэгдэл эд, үндэс, мэдрэлийг аль болох хадгалж сэргээх эмчилгээний арга юм. Энэ нь зөвхөн шүдийг засах биш, харин таны амны хөндийн бүх бүтцийг хамгаалах зорилготой. Солонгосын шүдний эмчилгээний тогтолцоонд “шүд хадгалах” (보존) гэсэн ойлголт нь тусдаа мэргэжлийн чиглэл болж хөгжсөн. Шүд хадгалах мэргэжлийн эмч нар шүдний цөөрөл, хугарал, мэдрэлийн гэмтэл зэргийг имплантаас өмнө эмчлэх бүх аргыг эзэмшсэн байдаг. Гадаадаас ирсэн хүмүүсийн хувьд хэл, даатгал, цаг хугацааны асуудал байдаг. Гэхдээ шүд хадгалах эмчилгээ нь ихэвчлэн имплантаас богино хугацаанд дуусдаг—ихэнх тохиолдолд 2-4 долоо хоногт 2-4 удаа ирэхэд хангалттай. Энэ нь ажил, суралцлын хуваарьт тохирох давуу талтай.

Ямар тохиолдолд шүдийг хадгалж болох вэ?

Шүдний үндэс бүрэн бус гэмтсэн, шүдний эд хангалттай үлдсэн тохиолдолд ихэнх шүдийг хадгалах боломжтой. Гэхдээ энэ нь хүн бүрт адилхан биш—эмчийн нарийвчилсан оношилгоогоор л шийдэгдэнэ. Хадгалах боломжтой түгээмэл тохиолдлууд:

• Гүнзгий цөөрөл—мэдрэл хүрээгүй эсвэл мэдрэлийн эмчилгээгээр засах боломжтой
• Шүдний хугарал—титэм хэсэгт хязгаарлагдсан, үндэс бүрэн
• Өмнө нь мэдрэлийн эмчилгээ хийлгэсэн боловч дахин өвдсөн шүд
• Буйлын уналт, үндэс ил гарсан—буйл шилжүүлэх эмчилгээгээр засах боломжтой
• Шүдний толгой бага зэрэг гэмтсэн—онлэй, оверлэй, титэм эмчилгээ

Олон хүн “мэдрэл авсан шүд удаан эдлэхгүй” гэж боддог. Гэхдээ орчин үеийн микроскопын мэдрэлийн эмчилгээ нь 85-95% амжилттай байдаг бөгөөд зөв хийгдсэн тохиолдолд 10-20 жил, түүнээс дээш хугацаанд ажилладаг.

Шүдний байдал	Хадгалах боломж	Эмчилгээний арга
Гүнзгий цөөрөл (мэдрэл хүрээгүй)	Өндөр	Инлэй, онлэй, титэм
Мэдрэл гэмтсэн	Өндөр-дунд	Мэдрэлийн эмчилгээ + титэм
Дахин мэдрэлийн асуудал	Дунд	Микроскопын дахин эмчилгээ
Үндэсний үзүүрт идээ	Дунд	Үндэсний үзүүр тайрах хагалгаа
Буйл уналт, үндэс ил гарсан	Өндөр	Буйл шилжүүлэх хагалгаа (CTG)
Үндэс босоо хугарсан	Маш бага	Ихэвчлэн авахуулах шаардлагатай

Хадгалах эмчилгээний төрлүүд болон тохирох тохиолдлууд

Шүд хадгалах эмчилгээ нь нэг арга биш—шүдний байрлал, гэмтлийн төрлөөс хамаарч өөр өөр арга хэрэглэнэ. Урд шүд, арын шүд, буйлын асуудал тус бүрт тохирсон эмчилгээ байдаг. Урд шүдний хадгалах эмчилгээ Урд шүд нь инээмсэглэх, ярихад шууд харагддаг тул гоо зүйн шаардлага өндөр. Хугарсан эсвэл өнгө өөрчлөгдсөн урд шүдийг дараах аргаар хадгална:

• Наалдамхай сэргээлт (бондинг)—жижиг хугарал, завсар засах
• Ламинат—шүдний гадна талд нимгэн хальс наах, өнгө, хэлбэр засах
• Титэм—шүдний толгойг бүрэн бүрхэх, их гэмтсэн тохиолдолд

Ламинат хийхэд шүдний эдийг 0.3-0.5мм зузаанаар л зүлгэдэг. Энэ нь титэм хийхээс хамаагүй бага хэмжээ юм. Арын шүдний хадгалах эмчилгээ Араа шүд нь зажлах даралт ихтэй тул бат бөх байх ёстой. Гэхдээ шүдний эдийг хэт их зүлгэх нь шүдийг сулруулдаг. Тиймээс:

• Инлэй—шүдний дотор талын цөөрлийг бөглөх
• Онлэй—шүдний гадна талын товгорыг хамарсан сэргээлт
• Оверлэй—шүдний зажлах гадаргууг бүрэн бүрхэх боловч хажуу талыг хадгалах

Онлэй, оверлэй эмчилгээ нь титэмээс бага зүлгэлттэй. Ингэснээр шүдний бүтэц илүү хадгалагдаж, урт хугацаанд эвдрэх эрсдэл буурдаг. Мэдрэлийн эмчилгээ—үндэсийг хадгалах гол арга Мэдрэлийн эмчилгээ гэдэг нь шүдний дотор талын гэмтсэн мэдрэл, цус судсыг авч, сувгийг цэвэрлэж, битүүмжилдэг эмчилгээ юм. Энэ нь шүдний үндэсийг хадгалах хамгийн түгээмэл арга. Орчин үеийн микроскопын мэдрэлийн эмчилгээ нь уламжлалт аргаас хамаагүй нарийвчлалтай. 20-25 дахин томруулж харснаар эмч нарийн сувгуудыг алдахгүй цэвэрлэж чаддаг. Ялангуяа дахин мэдрэлийн эмчилгээ (өмнөх эмчилгээ амжилтгүй болсон тохиолдолд) микроскопоор л хийх боломжтой. Хэрэв мэдрэлийн эмчилгээ амжилтгүй болж, үндэсний үзүүрт идээ үүссэн бол үндэсний үзүүр тайрах хагалгаа хийнэ. Энэ нь шүдийг бүхэлд нь авахуулахын оронд зөвхөн гэмтсэн үзүүрийг хагалгаагаар авах арга юм. Буйл шилжүүлэх хагалгаа (CTG) Буйл уналт гэдэг нь буйлын эд доошлон, шүдний үндэс ил гарах үзэгдэл юм. Үүнээс болж шүд хэт мэдрэг болж, хүйтэн, халуунд өвддөг. Мөн үндэс ил гарсан хэсэг цөөрөхөд өртөмтгий. Буйл шилжүүлэх хагалгаа нь тагнайн холбогч эдийг (CTG) авч, буйл унасан хэсэгт шилжүүлэн суулгадаг. Ингэснээр үндэс дахин бүрхэгдэж, шүдний мэдрэг байдал буурч, урт хугацаанд шүдийг хадгалах боломж нэмэгддэг.

Dr. Han Seung-won (Шүд хадгалах мэргэжлийн эмч)-ийн зөвлөгөө
Олон хүн “авахуулаад имплант хийлгэ” гэсэн зөвлөгөө авмагц шууд итгэдэг. Гэхдээ шүдний эдийн 50%-иас дээш үлдсэн, үндэс бүрэн байгаа тохиолдолд хадгалах эмчилгээг эхлээд авч үзэх хэрэгтэй. Имплант нь сайн сонголт боловч байгалийн шүдийг орлож чадахгүй.

Эмчилгээний үе шатууд хэрхэн явагддаг вэ?

Шүд хадгалах эмчилгээ нь оношилгоо, эмчилгээ, сэргээлт гэсэн 4 үндсэн алхамаар явагддаг. Эмчилгээний төрлөөс хамаарч хугацаа өөр өөр байна.

1. 1-р алхам: Нарийвчилсан оношилгоо
   Рентген (X-ray), CT зураг авч шүдний үндэс, яс, мэдрэлийн байдлыг үнэлнэ. Энэ үе шатанд шүдийг хадгалах боломжтой эсэхийг тодорхойлно. Шаардлагатай бол микроскопоор шүдний дотор талыг шалгана. 1 удаагийн үзлэг, 30-60 минут.
2. 2-р алхам: Мэдрэлийн эмчилгээ эсвэл гэмтсэн хэсгийг цэвэрлэх
   Мэдрэлийн эмчилгээ шаардлагатай бол сувгийг цэвэрлэж, халдваргүйжүүлнэ. Микроскопын эмчилгээ нь нарийн сувгуудыг алдахгүй, бүрэн цэвэрлэхэд тусалдаг. 1-2 удаагийн үзлэг, тус бүр 60-90 минут.
3. 3-р алхам: Сэргээлт хийх
   Шүдний төрлөөс хамаарч инлэй, онлэй, ламинат эсвэл титэм хийнэ. Араа шүдэнд бат бөх, урд шүдэнд гоо зүйн материал сонгоно. 1-2 удаагийн үзлэг, хэв авах ба суулгах.
4. 4-р алхам: Хяналтын үзлэг
   Эмчилгээний дараа 1-2 долоо хоногийн дараа хяналтын үзлэгт ирнэ. Шүдний тохиргоо, зуулт шалгаж, шаардлагатай бол тохируулна. Үүний дараа 6 сар, 1 жилийн дараа дахин шалгуулахыг зөвлөдөг.

Нийт хугацаа ихэвчлэн 2-4 долоо хоног, 2-4 удаагийн үзлэгээр дуусдаг. Хагалгаа шаардлагатай тохиолдолд (үндэсний үзүүр тайрах, буйл шилжүүлэх) 1-2 долоо хоног нэмэгдэж болно. Солонгост ажиллаж, сурч байгаа гадаадын иргэдийн хувьд эмчилгээний хугацаа чухал. Имплант хийлгэхэд 3-6 сар шаардагдах бол, шүд хадгалах эмчилгээ нь ихэвчлэн богино хугацаанд дуусдаг. Энэ нь виз, ажлын хуваартай зохицоход илүү хялбар. Хэрэв та имплант эмчилгээний талаар илүү ихийг мэдэхийг хүсвэл Straumann имплант гэж юу вэ? Төрөл, үнэ, арчилгааны талаарх гарын авлагыг уншаарай.

Хадгалах боломжгүй тохиолдол ба хязгаарлалтууд

Бүх шүдийг хадгалах боломжтой гэж хэлж болохгүй—зарим тохиолдолд авахуулах нь зөв шийдвэр байдаг. Эмч нарын хувьд энэ шийдвэрийг гаргахад хамгийн хүнд. Хадгалах боломжгүй түгээмэл тохиолдлууд:

• Үндэс босоо хугарсан—үндэс дээрээс доош хүртэл хугарал байвал эмчлэх арга байхгүй
• Үндэс хүнд зэргээр гэмтсэн—хальслаг эсвэл гадна талын гадаргуу ихээр нурсан
• Ясны дэмжлэг алдагдсан—буйлын өвчний улмаас ясны 70%-иас дээш нь нурсан
• Шүдний эд хэт бага үлдсэн—сэргээлт хийхэд хангалттай эд байхгүй
• Давтан мэдрэлийн эмчилгээ амжилтгүй—олон удаа эмчилсэн боловч халдвар дахисан

Мөн шүд хадгалах эмчилгээний хязгаарлалтуудыг мэдэх хэрэгтэй:

• Мэдрэлийн эмчилгээний амжилт 100% биш—85-95% хооронд хэлбэлздэг
• Хадгалсан шүд дахин эмчилгээ шаардаж болно—5-10 жилийн дараа титэм солих, дахин мэдрэлийн эмчилгээ
• Шүдний эдийн хэмжээнээс хамаарна—эд бага байх тусам хугарах эрсдэл өндөр
• Эмчилгээний зардал имплантаас бага боловч, дахин эмчилгээ шаардвал нийт зардал нэмэгдэж болно

Иймээс эмч нар “энэ шүдийг хадгалах боломжтой юу?” гэдгийг тодорхойлохдоо шүдний эд, үндэс, яс, халдварын байдлыг бүгдийг үнэлдэг. Нэг эмнэлгээс авахуулахыг зөвлөсөн ч өөр эмнэлгийн санал авах нь зүйтэй. Хэрэв бүх шүдэнд титэм тавиулах шаардлагатай бол бүх шүд сэргээлтийн талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг энд уншаарай. Шүдний цөөрөл эмчлүүлэх талаар илүү ихийг мэдэхийг хүсвэл Jamsil дүүрэгт шүдний цөөрөл эмчлүүлэх гарын авлагыг үзээрэй.

Дүгнэлт: Шүдээ хадгалах эсвэл авахуулах шийдвэрийг хэрхэн гаргах вэ?

Байгалийн шүдээ хадгалах нь боломжтой бол үргэлж эхний сонголт байх ёстой. Гэхдээ бүх тохиолдолд хадгалах нь зөв биш—нарийвчилсан оношилгоо л зөв хариултыг өгнө. Гол санаанууд:

• Авахуулахын өмнө хадгалах бүх боломжийг шалгаарай
• Микроскопын мэдрэлийн эмчилгээ нь 85-95% амжилттай
• Урд шүдэнд ламинат, титэм; арын шүдэнд онлэй, оверлэй нь шүдний эдийг хадгалдаг
• Буйл унасан тохиолдолд буйл шилжүүлэх хагалгаагаар шүдийг хадгална
• Үндэс босоо хугарсан, ясны дэмжлэг алдагдсан бол авахуулах шаардлагатай

Хэрэв та Seoul (서울), Songpa (송파구), Jamsil (잠실새내) орчимд байгаа бөгөөд шүдээ хадгалах боломжийн талаар зөвлөгөө авахыг хүсвэл Yonsei Gunho Dental Clinic (연세건호치과)-д хандаж болно. Утас: 02-6956-9949. Вэбсайт: https://yonseigunho.com Монгол хэлээр орчуулга, тайлбар хэрэгтэй бол урьдчилан мэдэгдээрэй. Эмч нартай уулзахаасаа өмнө асуух зүйлээ бэлтгэж, рентген зургаа авчрах нь цаг хэмнэнэ.