Шүд засал (ортодонт эмчилгээ)-ийн төрлүүд: Хаалт болон ил харагдахгүй засалын ялгаа юу вэ?

Шүд засал хийлгэх эсэхээ шийдэхэд хамгийн түрүүнд “Ямар төрлийн засал байдаг вэ?” гэсэн асуулт гарч ирдэг. Энэ асуултад хариулахын тулд эхлээд өөрийн шүдний байдал, амьдралын хэв маяг, төсвийг бодолцох хэрэгтэй. Энэ нийтлэлээс та хаалт болон ил харагдахгүй засалын онцлог, эмчилгээний үе шат, сонголт хийх арга зүйг бүрэн ойлгох болно.

Шүд засал (ортодонт эмчилгээ) гэж юу вэ?

Ортодонт эмчилгээ гэдэг нь шүдний байрлал, хазуурын зохицлыг зөв болгох зорилгоор тусгай төхөөрөмж ашиглан шүдийг аажмаар хөдөлгөж засах эмчилгээг хэлнэ. Энэ эмчилгээ зөвхөн гоо зүйн зорилготой биш юм. Зөв хазуур нь хоолоо сайн зажлах, шүд цэвэрлэхэд хялбар болгох, эрүүний үений асуудлаас сэргийлэх зэрэг эрүүл мэндийн олон ач тустай. Монголоос ирсэн ажилчид, оюутнууд болон эмнэлгийн аялагчдын хувьд Солонгост шүд засал хийлгэх нь хэлний бэрхшээлтэй холбоотой санаа зовнил төрүүлж болно. Гэхдээ орчуулагчийн үйлчилгээтэй эмнэлгүүд байгаа бөгөөд эмчилгээний төлөвлөгөөг эхнээс нь тодорхой болгож авах боломжтой. Даатгалын хамрах хүрээ нь гадаадын иргэдэд ялгаатай байж болох тул урьдчилан лавлах нь зүйтэй. Шүд засал нь ихэвчлэн 18–30 сар үргэлжлэх боловч хүн бүрийн шүдний байдлаас хамаарч 12 сараас 36 сар хүртэл хугацаа зарцуулагдаж болно. Эмчилгээний хугацаанд дунджаар 4–8 долоо хоног тутамд нэг удаа эмнэлэгт ирж, төхөөрөмжөө тохируулах шаардлагатай.

Хаалт (брекет) системийн төрлүүд ямар ялгаатай вэ?

Хаалт (брекет) систем нь шүдний гадна талд бэхлэгддэг уламжлалт засалын арга бөгөөд металл, керамик, хэлэн талын гэсэн гурван үндсэн төрөлд хуваагдана. Төрөл бүр өөрийн давуу болон сул талтай.

Төрөл	Давуу тал	Сул тал	Ойролцоо хугацаа
Металл хаалт	Бат бөх, олон төрлийн мурийлтыг засах чадвартай, харьцангуй хямд	Гадаад төрхөнд илт харагдана, анхны үед ам дотор цочрол үүсгэж болно	18–30 сар
Керамик хаалт	Шүдний өнгөтэй ойролцоо тул бага харагдана, гоо зүйн хувьд давуу	Металлаас илүү эмзэг, өртөг арай өндөр	18–30 сар
Хэлэн талын хаалт	Шүдний дотор талд бэхлэгддэг тул гаднаас огт харагдахгүй	Хэлэнд таагүй мэдрэмж өгч болно, цэвэрлэхэд хэцүү, өртөг өндөр	20–36 сар

Металл хаалт нь ортодонт эмчилгээний түүхэнд хамгийн урт хугацаанд хэрэглэгдсэн, найдвартай арга юм. Энэ нь хүчтэй мурийлт, нарийн төвөгтэй хазуурын алдааг засахад үр дүнтэй. Харин керамик хаалт нь шүдний өнгөтэй төстэй байдаг тул насанд хүрэгчид, ялангуяа ажлын байрандаа гадаад төрхөнд анхаарах хүмүүст илүү тохиромжтой. Хэлэн талын хаалт буюу лингвал брекет гэдэг нь шүдний дотор (хэлний зүг) талд бэхлэгддэг тусгай систем юм. Энэ нь гадаад төрхийг бүрэн хадгалах боломж олгодог ч эмчилгээний нарийн төвөгтэй байдал, өртгийн хувьд бусад төрлөөс ялгаатай. Аль ч хаалтын төрөл сонгосон бай, анхны 1–2 долоо хоногт шүд болон буйлны мэдрэмж өөрчлөгдөж, ам доторх цочрол үүсч болно. Энэ нь хэвийн зүйл бөгөөд аажмаар дасгална. Хоолны дэглэмд анхаарч, хатуу, наалддаг хоолноос зайлсхийх хэрэгтэй.

Ил харагдахгүй засал (тунгалаг хавтан) хэнд тохирох вэ?

Ил харагдахгүй засал гэдэг нь тунгалаг пластик хавтан (инвизалайн, клеар алайнер зэрэг) ашиглан шүдийг аажмаар хөдөлгөх арга бөгөөд хаалт зүүхгүйгээр шүд засах боломж олгодог. Энэ арга нь ялангуяа насанд хүрэгчид, нийгмийн ажил хийдэг хүмүүс, гадаад төрхөндөө анхаардаг хүмүүст тохиромжтой. Тунгалаг хавтан ашиглахын давуу талууд:

• Гаднаас бараг харагдахгүй учир итгэлтэйгээр инээмсэглэх боломжтой
• Хоол идэх, шүд угаахдаа хавтанг авч болдог тул ариун цэврийн асуудал багатай
• Уламжлалт хаалтаас илүү тав тухтай мэдрэмжтэй
• Эмнэлэгт ирэх давтамж харьцангуй бага (6–10 долоо хоног тутамд)

Гэхдээ энэ арга нь бүх тохиолдолд тохирохгүй. Хүнд зэргийн хазуурын алдаа, хүчтэй мурийлт, шүдийг эргүүлэх шаардлагатай тохиолдолд уламжлалт хаалт илүү үр дүнтэй байдаг. Мөн тунгалаг хавтанг өдөрт 20–22 цаг зүүж байх ёстой бөгөөд үүнийг дагаж мөрдөхгүй бол эмчилгээний хугацаа уртасч, үр дүн буурна. Ил харагдахгүй засал нь ихэвчлэн 6–18 сар үргэлжилдэг боловч энэ нь шүдний мурийлтын зэрэг, хүн бүрийн хариу үйлдлээс хамаарна. Эмчилгээний эхэнд 3D дүрслэл ашиглан шүдний хөдөлгөөний төлөвлөгөө гаргадаг бөгөөд хэдэн хавтан хэрэгтэй болохыг урьдчилан тооцоолж болно. Хэрэв та Солонгост богино хугацаагаар оршин суугаа бол эмчилгээний нийт хугацаа, Монгол руу буцсаны дараа үргэлжлүүлэх боломжийг урьдчилан ярилцах нь чухал. Зарим эмнэлэг олон улсын өвчтөнүүдэд зориулсан уян хатан төлөвлөгөө санал болгодог.

Dr. Han Seung-won, Консерватив шүдний эмчилгээний мэргэжилтэн-ийн зөвлөгөө
Шүд засалын төрөл сонгохдоо зөвхөн гадаад төрхийг бодолцохоос илүүтэй өөрийн шүдний мурийлтын зэрэг, амьдралын хэв маягт тохирсон сонголт хийх нь эмчилгээг амжилттай дуусгах түлхүүр юм. Эмчтэйгээ нээлттэй ярилцаж, бодит хүлээлттэй байх нь чухал.

Эмчилгээний явц хэрхэн үргэлжлэх вэ?

Шүд засалын эмчилгээ нь оношилгоо, төлөвлөгөө, төхөөрөмж суурилуулалт, тогтмол тохируулга, дууссаны дараах хадгалалт гэсэн тодорхой үе шатаар явагддаг. Эдгээр үе шатыг ойлгосноор та эмчилгээний туршид юу хүлээж байгаагаа мэдэх болно.

1. 1-р алхам: Анхны үзлэг ба оношилгоо — Эмч таны шүд, эрүүний байдлыг шалгаж, рентген зураг авна. Мурийлтын зэрэг, хазуурын алдааг үнэлж, эмчилгээний хэд хэдэн сонголтыг танилцуулна.
2. 2-р алхам: Эмчилгээний төлөвлөгөө боловсруулах — Тохирох засалын төрөл (хаалт эсвэл тунгалаг хавтан)-ыг сонгож, эмчилгээний хугацаа, ирэх давтамж, зардлын төсвийг ярилцана.
3. 3-р алхам: Төхөөрөмж суурилуулах — Хаалтыг шүдэнд бэхлэх эсвэл тунгалаг хавтанг хүлээн авна. Анхны удаа хэрхэн арчлах, юунд анхаарах талаар зааварчилгаа өгнө.
4. 4-р алхам: Тогтмол тохируулга — 4–8 долоо хоног тутамд (хаалтын хувьд) эсвэл 6–10 долоо хоног тутамд (тунгалаг хавтанын хувьд) эмнэлэгт ирж, төхөөрөмжөө тохируулна. Эмч шүдний хөдөлгөөний явцыг хянаж, шаардлагатай бол төлөвлөгөөг өөрчилнө.
5. 5. алхам: Эмчилгээ дуусах ба хадгалалт — Хаалт буюу хавтанг авсны дараа ретейнер (хадгалалтын төхөөрөмж) зүүж, шүдийг шинэ байрлалдаа бэхжүүлнэ. Ретейнер зүүх хугацаа 6 сараас хэдэн жил хүртэл үргэлжилж болно.

Эмчилгээний явцад шүд хөдөлж байгаа учраас зарим үед хөнгөн өвдөлт, таагүй мэдрэмж үүсч болно. Энэ нь хэвийн хариу үйлдэл бөгөөд хэдэн өдрийн дотор намдана. Хэрэв хүчтэй өвдөлт эсвэл төхөөрөмжийн асуудал гарвал даруй эмнэлэгтэй холбогдох хэрэгтэй. Байгалийн шүдээ хадгалах нь ортодонт эмчилгээний үндсэн зорилгын нэг юм. Хэрэв та шүдээ авахуулахгүйгээр хадгалах эмчилгээний талаар илүү ихийг мэдэхийг хүсвэл дэлгэрэнгүй мэдээллийг үзээрэй.

Шүд засалын төрөл сонгохдоо юуг анхаарах вэ?

Зөв засалын төрлийг сонгоход шүдний мурийлтын зэрэг, гоо зүйн шаардлага, амьдралын хэв маяг, төсөв, Солонгост байх хугацаа зэрэг олон хүчин зүйлийг харгалзан үзэх хэрэгтэй. Дараах асуултуудыг өөрөөсөө асууж үзээрэй:

• Миний шүдний мурийлт хөнгөн зэрэг үү, эсвэл хүнд зэрэг үү?
• Ажил, сургууль дээр гадаад төрхийг чухалчлах шаардлагатай юу?
• Эмнэлэгт тогтмол ирэх боломж надад бий юу?
• Эмчилгээний нийт хугацаанд Солонгост байх боломжтой юу, эсвэл төлөвлөгөөг тохируулах хэрэгтэй юу?
• Миний төсөв ямар хэмжээнд байна вэ?

Монголоос ирсэн хүмүүсийн хувьд даатгалын хамрах хүрээ нь Солонгосын иргэдээс ялгаатай байж болно. Зарим эмнэлэгт гадаадын даатгал хүлээн авдаг, зарим нь зөвхөн бэлэн мөнгөөр төлбөр авдаг. Эмчилгээ эхлэхийн өмнө төлбөрийн нөхцөл, хуваарийг тодорхой болгож авах нь санаа зовнилыг багасгана. Хэрэв та шүд засалын дараа эсвэл бусад шалтгаанаар шүд сэргээх шаардлагатай бол бүх шүдэнд титэм тавиулах эмчилгээний талаар мэдээлэл авах боломжтой. Мөн зарим тохиолдолд шүд засалтай хослуулан имплант эсвэл бусад сэргээлт хийх шаардлагатай байдаг. Straumann импланттын төрөл, арчилгааны талаар дэлгэрэнгүй уншиж болно.

Дүгнэлт: Зөв сонголт хийхэд бэлэн үү?

Шүд засал нь зөвхөн гоо зүйн сайжруулалт биш, эрүүл мэндийн урт хугацааны хөрөнгө оруулалт юм. Хаалт эсвэл ил харагдахгүй засалын аль нэгийг сонгохдоо өөрийн шүдний байдал, амьдралын нөхцөл, төсвийг бодолцож, мэргэжлийн эмчээс зөвлөгөө авах нь хамгийн чухал. Эмчилгээ эхлэхийн өмнө санаа зовох нь ойлгомжтой хэрэг. Хэлний бэрхшээл, зардлын асуудал, Солонгост байх хугацаа зэрэг бүгдийг урьдчилан ярилцаж, ойлгомжтой төлөвлөгөөтэй болсон цагт итгэлтэйгээр эмчилгээгээ эхлүүлэх боломжтой. Хэрэв та Seoul (서울), Songpa (송파)-ийн Jamsil (잠실새내) орчимд ортодонт эмчилгээний талаар зөвлөгөө авахыг хүсвэл Yonsei Gunho Dental Clinic (연세건호치과)-т холбогдож болно. Утас: 02-6956-9949. Таны эрүүл инээмсэглэлд туслахад бид бэлэн байна.