Араг шүд авахуулах: Солонгост амьдарч буй Монголчуудад зориулсан бүрэн гарын авлага

Араг шүд өвдөж байна уу, эсвэл ирмэгээр нь хавдаж байна уу? Та ганцаараа биш. Солонгост ажиллаж, суралцаж буй олон Монгол залуус энэ асуудалтай тулгардаг бөгөөд хэл болон даатгалын асуудлаас болж эмчид хандахаас эргэлздэг. Энэ нийтлэлээс та араг шүдний талаар мэдвэл зохих бүх зүйлийг олж авна—шинжилгээнээс эхлээд эдгэрэлт хүртэл.

Араг шүд гэж юу вэ?

Араг шүд (Солонгосоор 사랑니, англиар wisdom tooth) гэдэг нь хүний амны хөндийн хамгийн ар талд ургадаг гурав дахь үеийн араа шүдийг хэлнэ. Ихэнх хүмүүст 17-25 насны хооронд гарч ирдэг учраас “мэргэн ухааны шүд” гэж нэрлэдэг. Дээд болон доод эрүүнд тус бүр хоёр, нийт дөрөв хүртэл байж болно.

Гэвч орчин үеийн хүний эрүү жижигрэлтээс болж энэ шүд бүрэн гарах зай олдохгүй байх нь түгээмэл. Зарим хүмүүст огт ургадаггүй бол зарим хүнд хэвтээ, налуу, эсвэл хагас гарсан байдлаар оршдог. Энэ нь өвдөлт, халдвар, хөрш шүдний гэмтлийн шалтгаан болдог.

Араг шүдийг яагаад авахуулах шаардлагатай вэ?

Бүх араг шүдийг заавал авахуулах шаардлагагүй боловч тодорхой нөхцөлд мэс засал хийлгэхгүй бол ноцтой хүндрэл үүсч болно. Дараах тохиолдолд авахуулахыг эмч нар зөвлөдөг:

• Хэвтээ ургалт: Шүд хажуу тийш чиглэн ургаж, зэргэлдээх шүдийг түлхэж гэмтээнэ.
• Хагас гарсан шүд: Буйлаар бүрхэгдсэн хэсэгт хоол хүнс хуримтлагдаж, үрэвсэл, идээт халдвар үүснэ.
• Цоорол: Араг шүд сойзоор цэвэрлэхэд хүндрэлтэй байрлалд байдаг тул цоорол хурдан үүсдэг.
• Киста үүсэх эрсдэл: Урт хугацаанд үл тоомсорловол эрүүний ясанд уст хэлбэрийн киста үүсч болно.
• Шүд засал (ортодонт эмчилгээ)-ийн өмнө: Шүд тэгшлэх эмчилгээний үр дүнг хадгалахын тулд урьдчилан авахуулах шаардлагатай.

Хэрэв та шүд засал хийлгэхээр төлөвлөж байгаа бол араг шүдний байдлыг урьдчилан шалгуулах нь чухал. Учир нь араг шүд дараа нь ургаж гарвал тэгшилсэн шүдийг дахин хөдөлгөж болзошгүй.

Шүд авахуулахын өмнө ямар шинжилгээ хийлгэх вэ?

Араг шүдний мэс заслын өмнө панорама рентген болон шаардлагатай бол 3D CT зураг авч, шүдний байрлал, мэдрэлийн замтай ойр эсэхийг үнэлдэг. Энэ шинжилгээ нь 10-15 минут үргэлжлэх бөгөөд өвдөлтгүй.

Шинжилгээгээр дараах зүйлсийг тодорхойлно:

• Шүдний ургалтын өнцөг, гүн
• Доод эрүүний мэдрэл (inferior alveolar nerve)-тэй ойр эсэх
• Эргэн тойрны ясны нягтрал
• Хөрш шүдний үндэсний байдал

Солонгосын хэлийг сайн мэдэхгүй бол эмч нартай харилцахад хүндрэлтэй санагдаж болно. Гэвч зарим эмнэлэгт орчуулагч үйлчилгээ эсвэл гадаад хэлээр тайлбар өгөх боломж байдаг тул урьдчилан лавлаарай.

Араг шүд авахуулах үйл явц хэрхэн явагддаг вэ?

Араг шүд авахуулах мэс засал нь ихэвчлэн орон нутгийн мэдээ алдуулалтаар хийгддэг бөгөөд нэг шүдэнд 20-40 минут үргэлжилдэг. Хүнд тохиолдолд суулгац мэдээ алдуулалт (седация) хэрэглэж болно.

1. 1-р алхам: Мэдээ алдуулалт
   Эмч тарианы мэдээ алдуулалт хийж, уг хэсгийг бүрэн мэдээгүй болгоно. Хэдэн минутын дараа өвдөлт мэдрэхээ болино.
2. 2-р алхам: Буйл зүсэх (шаардлагатай бол)
   Хэрэв шүд буйлаар бүрхэгдсэн бол жижиг зүслэг хийж, шүдийг ил гаргана.
3. 3-р алхам: Шүд авах
   Шууд авч болох тохиолдолд тусгай багажаар татан авна. Хэвтээ ургасан бол ясыг бага зэрэг зүсэж, шүдийг хэсэгчлэн авна.
4. 4-р алхам: Шархыг цэвэрлэх
   Шүд авсны дараа шархыг угааж, яс, эдийн үлдэгдэлгүй болгоно.
5. 5-р алхам: Оёх
   Шархыг уусдаг эсвэл уусдаггүй утсаар оёж хаана. Уусдаггүй утас бол 7-10 хоногийн дараа авахуулна.

Мэс заслын дараа эмч танд өвдөлт намдаах эм, үрэвслийн эсрэг эм зааварлана. Энэ үе шатанд айх зүйлгүй—орчин үеийн мэдээ алдуулалт өвдөлтийг бүрэн хянах боломжтой.

Зөвлөгөө авахаасаа өмнө асуух зүйлс
– Миний араг шүд хэр хүндрэлтэй байрлалд байна вэ?
– Мэс заслын дараа ажил, сургуульдаа хэзээнээс явж болох вэ?

Мэс заслын дараа юуг анхаарах вэ?

Араг шүд авахуулсны дараах анхны 24-48 цаг хамгийн чухал бөгөөд энэ хугацаанд зөв арчилгаа хийвэл хүндрэлгүй эдгэрнэ. Дараах зөвлөмжийг дагаарай:

• Хөргөлт: Нүүрний гадна талд мөсөн уут 15-20 минут тутамд тавьж хавдрыг багасгана.
• Цус харвалт: Эхний хэдэн цагт шүлсэнд цус холилдож болно, энэ хэвийн үзэгдэл. Хазуур материалыг 30-60 минут зуугаарай.
• Хооллолт: Эхний 2-3 хоногт зөөлөн, хүйтэн хоол идээрэй (жүүс, өтгөрүүлсэн шөл, йогурт).
• Зайлсхийх зүйлс: Тамхи, согтууруулах ундаа, сорох хөдөлгөөн (сорох хоолой ашиглах) шархны эдгэрэлтийг удаашруулна.
• Амны хөндий угаах: Эхний 24 цагт хүчтэй зайлахаас зайлсхий. Дараа нь давсны уусмалаар зөөлөн зайлна.

Ихэнх хүмүүс 3-5 хоногийн дараа хэвийн үйл ажиллагаандаа эргэн орж чаддаг. Гэхдээ хүнд мэс засал хийсэн бол 7-10 хоног илүү хянамгай байх шаардлагатай. Хэрэв хүчтэй өвдөлт, халуурал, эсвэл идээ гарч байвал даруй эмчид хандаарай.

Буйлын эрүүл мэнд нь мэс заслын дараах эдгэрэлтэд чухал нөлөөтэй. Та буйлын эмчилгээний тухай дэлгэрэнгүй мэдээллийг эндээс авч болно.

Гадаадын иргэний хувьд Солонгост эрүүл мэндийн даатгалгүй бол зардлын асуудал санаа зовоож болно. Эмчилгээний өртгийг урьдчилан лавлаж, төлбөрийн нөхцөлийг тодруулах нь ухаалаг шийдвэр юм. Зарим эмнэлэгт ажиллаж буй Монгол ажилтан эсвэл орчуулгын үйлчилгээ бий эсэхийг асуугаарай.

Дүгнэлт: Зөв шийдвэр гаргахын тулд

Араг шүдний асуудлыг цаг алдалгүй шийдвэрлэх нь дараа нь үүсэх хүндрэлээс сэргийлнэ. Шүдний рентген зураг авахуулж, Пак Жихо ерөнхий эмч (Амны хөндий-нүүр царай-эрүүний мэс заслын мэргэжилтэн) зэрэг туршлагатай мэргэжилтнээс зөвлөгөө авах нь таны эрүүл мэндэд хамгийн оновчтой.

Хэрэв та Seoul (서울), Songpa (송파구), Jamsil (잠실새내) орчимд амьдарч байгаа бөгөөд араг шүдний талаар зөвлөгөө авахыг хүсвэл Yonsei Gunho Dental Clinic (연세건호치과)-тай холбогдож болно. Утас: 02-6956-9949.

Ямар ч шийдвэр гаргахын өмнө мэргэжилтний үзлэг хийлгэж, өөрийн нөхцөл байдалд тохирсон эмчилгээний төлөвлөгөө гаргуулах нь хамгийн найдвартай алхам юм.